Nie zabudujesz działki, pod którą jest złoże węgla? Kontrowersje wokół nowelizacji prawa geologicznego i górniczego

Przemysław Zańko-Gulczyński
Przemysław Zańko-Gulczyński
Nowelizacja prawa geologicznego i górniczego ma na celu m.in. skuteczniejszą ochronę złóż strategicznych.
Nowelizacja prawa geologicznego i górniczego ma na celu m.in. skuteczniejszą ochronę złóż strategicznych. Dariusz Gdesz / Polska Press / ZDJĘCIE ILUSTRACYJNE
Prywatne i gminne działki położone nad złożami cennych kopalin (np. węgla) będą mogły zostać objęte zakazem zabudowy. Stanie się tak na skutek przygotowywanej nowelizacji prawa geologicznego i górniczego. Jak wyjaśnia rząd, celem zmian jest ochrona tzw. złóż strategicznych, z których dziś trudno jest nieraz wydobywać surowce z powodu zabudowy na powierzchni.

Spis treści

Działki nad złożami strategicznymi nie do zabudowy? Kontrowersyjne zmiany w prawie

Właściciele działek powinni obawiać się planowanej nowelizacji prawa geologicznego i górniczego – ostrzegają organizacje pozarządowe. Jak podaje portal publicystyka.ngo.pl, trwają prace nad przepisami, które pozwolą m.in. zakazać zabudowy terenów, pod którymi znajdują się cenne kopaliny takie jak węgiel, rudy metali, metan czy gazy szlachetne. Jeśli minister klimatu i środowiska uzna, że dane złoże to tzw. złoże strategiczne i wymaga szczególnej ochrony, to będzie mógł zdecydować np., że:

  • na danej działce nie wolno wznosić domów czy bloków,
  • istniejący na działce zakład przemysłowy nie może się rozbudować,
  • przez dany teren gmina nie może wytyczyć drogi.

Gmina będzie musiała wpisać te zakazy i inne uwagi ministra do swoich dokumentów planistycznych (np. miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego). Co więcej, od decyzji nie będzie można się odwołać.

– Nietrudno sobie wyobrazić, jak mapa kraju zapełnia się terenami, na których niemożliwe będą jakiekolwiek inwestycje prywatne i publiczne, jak choćby zbudowanie domu jednorodzinnego na własnej działce – mówi cytowany przez publicystyka.ngo.pl Miłosz Jakubowski, radca prawny z Fundacji Frank Bold.

Nowe przepisy najprawdopodobniej wejdą w życie jeszcze w 2023 r. – 25 kwietnia przyjęła je Rada Ministrów, co jest już dość zaawansowanym krokiem na drodze do uchwalenia nowelizacji. Dokładna data nie jest jednak jeszcze znana.

Czym jest złoże strategiczne i kto o tym decyduje?

Należy podkreślić, że złoże kopalin pod działką nie będzie skutkować automatycznym zakazem zabudowy. Dodatkową ochroną można objąć tylko tzw. złoże strategiczne, czyli takie, „które ze względu na jego znaczenie dla gospodarki lub bezpieczeństwa kraju podlega szczególnej ochronie prawnej” (art. 6 ust. 1 pkt 19a nowej ustawy o prawie geologicznym i górniczym).

O tym, czy dane złoże jest strategiczne, będzie decydował minister klimatu i środowiska – w oparciu o opinię państwowej służby geologicznej oraz włodarza gminy, na terenie której znajduje się kopalina. Opinie te są jednak niewiążące i ostateczna decyzja należy do ministerstwa. Jak podaje art. 94a nowego prawa, złoże można uznać za strategiczne (w całości lub w części), jeśli spełniony jest jeden z poniższych warunków:

  • ma kluczowe znaczenie dla gospodarki Polski albo interesu surowcowego państwa,
  • jest ponadprzeciętnie bogate w zasoby,
  • kopalina ma unikalne parametry w porównaniu z innymi złożami.

Dodatkowo za strategiczne można uznać tylko takie złoże, do którego jest dostęp z powierzchni. Jeśli więc np. wydobycie surowców jest w danym miejscu niemożliwe z powodu zabudowy, to takie złoże nie będzie strategiczne.

Jak wspomniano, od decyzji uznającej dane złoże za strategiczne nie będzie się można odwołać. Właściciel prywatnej działki nie ma więc możliwości zaprotestowania przeciwko np. zablokowaniu mu możliwości budowy domu. Jedynie sam minister w określonych przypadkach będzie mógł cofnąć wydaną decyzję.

– Minister właściwy do spraw środowiska może uchylić lub zmienić decyzję uznającą złoże kopaliny albo jego część za złoże strategiczne, jeżeli to złoże albo jego część przestały spełniać kryteria [strategiczności – przyp. red.] – podaje art. 94a ust. 14 nowego prawa.

Rząd: zmiany są potrzebne, by chronić cenne złoża kopalin. Sugerowała je m.in. Najwyższa Izba Kontroli

Nowe, budzące kontrowersje przepisy są zdaniem rządu konieczne, gdyż obecnie cenne zasoby są zbyt słabo chronione, na co NIK zwracała uwagę już w 2017 r. Kluczowe dla państwa złoża nieraz stają się niedostępne, gdyż np. powstały nad nimi bloki, drogi albo obiekty użyteczności publicznej. Dzieje się tak, ponieważ brakuje odpowiednich regulacji. Gminy często nie informują rządu o istotnych złożach na swoim obszarze, a rząd nie ma narzędzi prawnych, żeby zabezpieczyć dostęp do złóż.

– Brakuje norm prawnych gwarantujących realne zabezpieczenie przed zabudową terenu, uniemożliwiającą lub poważnie utrudniającą przyszłą eksploatację złóż kopalin – tłumaczą autorzy projektu nowelizacji. – Mowa tu przede wszystkim o złożach kopalin objętych prawem własności górniczej przysługującej Skarbowi Państwa (…) (np. węglowodorów, węgla kamiennego, węgla brunatnego).

Po nowelizacji prawa geologicznego i górniczego zwiększy się wiedza państwa o cennych złożach oraz możliwości ich prawnej ochrony. Gminy będą musiały informować ministerstwo o posiadanych zasobach naturalnych (w konkretnym terminie), a państwo będzie mogło np. zablokować zabudowę nad złożem węgla czy metanu. Co więcej, przy planowaniu przestrzennym (np. tworzeniu planów zagospodarowania) samorządy będą musiały uzgadniać tworzone plany z organami administracji geologicznej. Dzięki temu przestanie dochodzić do częstych dziś sytuacji, gdy państwo nakazuje pozostawienie działki nad złożem bez zabudowy, a gmina i tak ją zabudowuje.

– Bezpośrednią przyczyną, dla której opracowano projekt ustawy jest brak w polskim porządku prawnym przepisów zapewniających należytą ochronę złóż kopalin. Złoża kopalin stanowią jeden z najistotniejszych elementów środowiska naturalnego przede wszystkim z uwagi na swoją nieodnawialność i doniosłe znaczenie dla polskiej gospodarki – podkreślają twórcy projektu nowelizacji.

Meble na balkon i na taras

Materiały promocyjne partnera
Dodaj firmę
Logo firmy Ministerstwo Klimatu i Środowiska
Warszawa, ul. Wawelska 52/54
Autopromocja
Polecjaka Google News - RegioDom

Sonda: Czy wiek emerytalny powinien zostać podwyższony?

Dołącz do nas na Facebooku!

Publikujemy najciekawsze artykuły, wydarzenia i konkursy. Jesteśmy tam gdzie nasi czytelnicy!

Polub nas na Facebooku!

Kontakt z redakcją

Byłeś świadkiem ważnego zdarzenia? Widziałeś coś interesującego? Zrobiłeś ciekawe zdjęcie lub wideo?

Napisz do nas!

Materiał oryginalny: Nie zabudujesz działki, pod którą jest złoże węgla? Kontrowersje wokół nowelizacji prawa geologicznego i górniczego - RegioDom.pl

Komentarze

Komentowanie artykułów jest możliwe wyłącznie dla zalogowanych Użytkowników. Cenimy wolność słowa i nieskrępowane dyskusje, ale serdecznie prosimy o przestrzeganie kultury osobistej, dobrych obyczajów i reguł prawa. Wszelkie wpisy, które nie są zgodne ze standardami, proszę zgłaszać do moderacji. Zaloguj się lub załóż konto

Nie hejtuj, pisz kulturalne i zgodne z prawem komentarze! Jeśli widzisz niestosowny wpis - kliknij „zgłoś nadużycie”.

Podaj powód zgłoszenia

Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu.
Wróć na grojec.naszemiasto.pl Nasze Miasto
Dodaj ogłoszenie